İLİM VE İKTİDAR

İLİM VE İKTİDAR

İlmin değerinin kavranması, elde edilmesi ve başkalarına ulaştırılması İslam medeniyetinin en önemli meselesidir. İslam toplumu, yüce yaratıcımızın şehadetiyle yeryüzünün en değerli, en hayırlı toplumudur. Bu değer ve hayırlılık, insanlığı İslam’a, yani sonsuz hayra davet etmelerinden kaynaklanmaktadır. “Alimin Önderliği” adlı eserimizde geniş olarak anlatıldığı gibi Allah insanlara artık yeni bir peygamber göndermeyecektir. Gerek de yoktur. Çünkü peygamberin gönderiliş sebebi, Allah’tan ilahî sözleri alarak insanlığa iletmektir. Oysa Allah’ın ilahi sözleri (vahiy) elimizdedir. Hiçbir kelimesi değiştirilmeden günümüze kadar gelen kutsal kitabımız Kur’an elde iken, ilâhî kelam bizimle iken, yeni bir peygambere ne gerek var! Son peygamber Hz. Muhammed (sav.) onu tebliğ ettiği gibi, gerekli açıklamasını, hatta uygulamasını da yapmıştır. Bundan sonrası onu doğru anlayıp doğru yaşamak ve anlatmaktan, her çağın dili ve idraki ile o çağın insanlarına duyurup kavratmaktan başkası değildir.

Bunu kim yapacak?

Bunu genel olarak İslam toplumu, özel olarak da alimler yapacaktır. Artık peygamberlerin vazifesi onların omzundadır. İşte hayırlı oluşları da bu görevi yapıp yapmamalarına bağlıdır. İslam toplumu kendi içlerinden, peygamberlerin ilim, ahlak ve tebliğ usulünü iyi öğrenmiş ve nefislerinde uygulamış alimleri yetiştirmek ve bu dini nerede bir insan topluluğu yaşıyorsa oralara kadar götürüp duyurmak borcundadır. Bu duyurma işi, onlara her halükarda düşen bir görevdir, bir sorumluluktur. İslamî ıstılahıyla ifade edersek bu “tebliğ” ve “irşad” bir “farz-ı kifaye”dir.

Bu bakımdan alimler hem içlerinden çıktığı İslam toplumunun, hem de İslam’a davet ettikleri top yekun insan toplumlarının tabii önderleridir. Toplumlar bu önderleri ne kadar içten severek benimser ve yönlendirmelerine olumlu yaklaşırlar ve uyarlarsa, hiç şüphesiz hem bu dünyada, hem de ahirette o kadar mutlu olurlar.

Her toplum, bir yönetimle düzene girmiştir. İslam toplumu da İslam kanunlarıyla işlerini düzenleyen toplumdur. Haliyle bu toplumun yöneticileri, bu düzeni en iyi bilen ve yaşayan alimlerden olmalıdır. Nitekim halife olabilmenin bir şartı da ilimdir. Böyle olursa toplumun tabii önderleri olan alimler ile siyasi önderleri olan yöneticiler arasında güzel bir uyum ve ahenk oluşur. Bir kısmı resmen yönetimde görevlerini yerine getirirken, bir kısmı da sivil olarak insanlara eğitim ve terbiye ile faydalı olmaya çalışırlar. Toplum da bundan fevkalade yarar görür. İslam toplumlarında normalde olması gereken de budur.

Ancak normalde olması gereken bu durum olmaz da bir şekilde İslam toplumunun başına cahiller geçer veya alim de olsalar İslam kanunlarını uygulamaz da keyiflerini kanun yaparlarsa, işte o zaman toplumun tabii önderleri olan alimler ile siyasi önderleri olan idareciler arasında mutlaka çatışma çıkar. Bu durumda bu çatışma kaçınılmaz bir sonuçtur. Bunun gerekçelerini kitap boyu göreceğiz. Haliyle bundan da herkes zarar görür. Çatışmanın ikinci olma ihtimali biraz daha zordur. Yani yöneticilerin iyi, ama alimlerin kötü olması durumu. Bu durumda söylenmesi gerekenler “Alimin Önderliği” kitabımızda işlenmiştir.

Kitabımız bu açıdan kısaca İslam’da yönetim ve yöneticileri hatırlatma ile başlar. Çünkü bu konuyu “İslamda Devlet Ve Siyaset” adlı eserimizde enine boyuna incelemiştik. Sonra idareci/yönetici olma ve devlet işlerinde görev alma, memur olmanın olumlu veya olumsuz taraflarını, idarecilere itaat edilecek ve edilmeyecek yerleri açıklar. Devlet Başkanının azlinde yaşanan proplemi inceler. Ayrıca halife ve diğer idarede görev alanlarla sivil alimlerin ve halkın müsbet ve menfi ilişkilerini geniş olarak araştırır. İlim, alim ve alimin sorumluluklarının açıklanması işini daha önce yazdığımız “Alimin Önderliği” adlı kitabımızda yaptığımız için, bu üç kitap seri halinde bir bütün olarak okunursa daha derli toplu bir anlayışa ulaşılabilir kanaatindeyiz.